Ficus carica, powszechnie znany jako drzewo figowe, to roślina o wyjątkowo bogatej historii, uprawiana od tysięcy lat zarówno ze względu na swoje dekoracyjne walory, jak i owoce - figi, które były znane już w starożytności.

Coraz częściej figowiec pojawia się również w polskich ogrodach i na tarasach. Przy odpowiedniej pielęgnacji Drzewo figowe może nie tylko zdrowo rosnąć, ale także owocować w naszym klimacie. W tym artykule przybliżymy pochodzenie figowca, jego wymagania uprawowe, pielęgnacji i zimowania oraz wyjaśniamy, jak wygląda owocowanie fig w warunkach polskiego klimatu.

Pochodzenie i charakterystyka Ficus carica

Ficus carica należy do rodziny morwowatych (Moraceae) i pochodzi z rejonów Bliskiego Wschodu oraz basenu Morza Śródziemnego. W naturalnych warunkach rośnie jako niewielkie drzewo lub rozłożysty krzew, osiągając kilka metrów wysokości.

Charakterystyczną cechą figowca są duże intensywnie zielone liście z głębokimi wcięciami oraz owoce – figi o miękkim, słodkim miąższu i delikatnym aromacie. Roślina łączy w sobie walory dekoracyjne z możliwością zbioru własnych owoców, dlatego coraz częściej pojawia się w ogrodach przydomowych czy też na tarasach.

Ze względu na swoje pochodzenie figowiec wymaga w naszym klimacie większej uwagi, szczególnie w kontekście zimowania i ochrony pędów.


Wymagania uprawowe i stanowisko

Stanowisko

Drzewo figowe najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym, ciepłym i osłoniętym od wiatru. Duża ilość światła sprzyja intensywnemu wzrostowi oraz lepszemu dojrzewaniu owoców.

Szczególnie korzystne jest sadzenie figowca przy ścianie budynku, która nagrzewa się w ciągu dnia i oddaje ciepło wieczorem, jednocześnie chroniąc roślinę przed zimnymi podmuchami wiatru.

Należy unikać miejsc, w których gromadzi się woda po opadach – zastoje wody w strefie korzeniowej są jedną z najczęstszych przyczyn problemów zdrowotnych figowca.

Gleba

Ficus carica preferuje gleby żyzne, lekkie i bardzo dobrze przepuszczalne. Idealnie sprawdzają się podłoża z dodatkiem piasku, żwiru lub perlitu, które poprawiają drenaż i ograniczają ryzyko przelania.

Podlewanie

W okresie wegetacyjnym (wiosna–lato) figowiec wymaga regularnego podlewania, jednak bez nadmiaru wody. Podłoże powinno być lekko wilgotne, ale nigdy mokre.

Nadmierne podlewanie, szczególnie w okresie dojrzewania owoców, może prowadzić do pękania fig.

Sadzenie i pierwsze lata wzrostu

Drzewa figowe najlepiej sadzić wiosną lub latem, gdy gleba jest już nagrzana, a roślina ma czas na dobre ukorzenienie przed zimą.

Podczas sadzenia warto:

- wybrać miejsce bez zastojów wody, najlepiej przy ścianie budynku,

- wykopać dołek szerszy i głębszy o ok. 40–50 cm niż bryła korzeniowa,

- przygotować warstwę drenażową z żwiru lub keramzytu,

- zastosować mieszankę ziemi uniwersalnej z perlitem lub piaskiem,

- obficie podlać roślinę po posadzeniu.

W pierwszych latach wzrostu figowiec koncentruje się na budowie systemu korzeniowego i pędów – owocowanie może pojawić się dopiero po odpowiednim ukorzenieniu.


Owocowanie Ficus carica

Jednym z kluczowych zagadnień w uprawie figowca w Polsce jest sposób jego owocowania. Ficus carica może wytwarzać dwa różne typy plonu, rozwijające się na innych pędach i w innym czasie sezonu.


Owocowanie na pędach zeszłorocznych – breba

Breba (pierwszy rzut owocowania) rozwija się na pędach zdrewniałych z poprzedniego sezonu. Zawiązki tego plonu pozostają na roślinie przez zimę jako bardzo małe owocki/pąki, a wiosną zaczynają być bardziej widoczne intensywnie przyrastać.

Jednocześnie pierwsze owocowanie (breba) jest najbardziej narażony na straty w wyniku:

  • przemarzania pędów zimą,
  • zbyt silnego cięcia wiosennego.

Owocowanie na pędach jednorocznych – main crop

Drugi typ plonu, tzw. main crop, powstaje na pędach tegorocznych, wyrastających wiosną, owoce zawiązują się latem.

W polskich warunkach:

  • nie wszystkie owoce main crop zdążą dojrzeć,
  • powodzenie zależy od ciepłej, długiej jesieni,
  • część zawiązków może pozostać niedojrzała do pierwszych przymrozków.

Odmiany figowca polecane do uprawy w polskim klimacie

Wybór odpowiedniej odmiany Ficus carica ma kluczowe znaczenie dla powodzenia uprawy w naszym klimacie. Różnice między poszczególnymi odmianami dotyczą nie tylko odporności na mróz, ale także tempa wzrostu. Właśnie dlatego tak istotne jest, aby sięgać po sprawdzone odmiany figowca, które dobrze radzą sobie w warunkach panujących w Polsce.

W naszym sklepie znajdziesz starannie wyselekcjonowane odmiany Ficus carica, polecane do uprawy w gruncie oraz w donicach. Poniżej przedstawiamy dwie odmiany, które cieszą się szczególnym uznaniem w uprawie w chłodniejszym klimacie.

Ficus carica 'Brown Turkey' (do ok. –15°C)

Jedna z najlepiej przystosowanych odmian do naszego klimatu.

Charakteryzuje się:

  • dobrą odpornością na mróz (do ok. –15°C) zdolnością do owocowania zarówno breba, jak i main crop,
  • szybką regeneracją po zimie.

Ficus carica ‘Nazareth’ (do ok. –12°C)

Odmiana o dobrej odporności i stabilnym wzroście, szczególnie polecana do uprawy w donicach..

Wymaga:

  • ochrony przed mrozem poniżej –12°C,
  • ostrożnego cięcia,
  • ciepłego stanowiska sprzyjającego dojrzewaniu owoców.

Pielęgnacja i zbiór owoców

Przycinanie

Cięcie wykonuje się wczesną wiosną po ustąpieniu mrozów. Usuwa się pędy suche, uszkodzone i krzyżujące się. Należy unikać zbyt silnego cięcia, aby nie usunąć pędów odpowiedzialnych za plon breba.

Nawożenie

W okresie wzrostu stosuje się nawozy pełnoskładnikowe z podwyższoną zawartością fosforu i potasu, które wspierają kwitnienie i dojrzewanie owoców.

Zbiór owoców

Figi zbiera się, gdy są miękkie i łatwo odchodzą od szypułki. Wtedy osiągają najlepszy smak.

Zimowanie figowca w naszym klimacie

Choć Ficus carica pochodzi z rejonów o łagodniejszych zimach, w Polsce może być z powodzeniem uprawiany w gruncie – pod warunkiem, że roślina zostanie odpowiednio przygotowana na spadki temperatur. W praktyce kluczowe jest zabezpieczenie figowca przed mrozem poniżej –12°C/-15°C - zależne od odmiany Ficusa, ponieważ to właśnie niska temperatura (w połączeniu z wilgocią) najczęściej powoduje uszkodzenia pędów i osłabienie rośliny w kolejnym sezonie.

W uprawie w gruncie Figowiec lepiej znosi chłód, gdy rośnie w miejscu osłoniętym i suchym, a podłoże ma dobrą przepuszczalność – dlatego tak ważne jest unikanie zastojów wody. Zimowe zabezpieczenie powinno ograniczać wychładzanie, ale jednocześnie być z oddychającego materiału jak agrowłóknina, aby uniknąć wilgoci.

W przypadku figowca uprawianego w donicach sytuacja wygląda inaczej – korzenie są dużo bardziej narażone na przemarzanie, bo cienkie ścianki donicy nie izolują tak jak grunt. Dlatego najpewniejszym rozwiązaniem jest zimowanie rośliny w jasnym, chłodnym miejscu o temperaturze około 5–10°C. Alternatywnie figowiec może pozostać na zewnątrz, ale wtedy wymaga zabezpieczenia całościowego odpowiedniego zabezpieczenia.

Ciekawostka – figowiec w samym centrum miasta

Dobrym potwierdzeniem tego, że Ficus carica potrafi dobrze radzić sobie także w mniej oczywistych warunkach, jest figowiec rosnący dziko przy ścianie jednego z budynków w centrum Poznania. Drzewo to od lat rozwija się bez specjalnej pielęgnacji, korzystając z ciepła oddawanego przez mur oraz osłoniętego stanowiska, a co najważniejsze – regularnie owocuje.


Ten przykład pokazuje, jak ogromne znaczenie ma mikroklimat, zwłaszcza bliskość budynków, które chronią roślinę przed wiatrem i akumulują ciepło. Właśnie w takich miejscach figowiec może osiągać bardzo dobrą kondycję i zaskakiwać obfitym owocowaniem nawet w warunkach miejskich.

Dlaczego warto wybrać Ficus carica do swojego ogrodu?

Drzewo figowe to roślina, która potrafi wprowadzić do ogrodu lub na taras prawdziwie śródziemnomorski klimat – nie tylko przez swoje owoce, ale również przez wyjątkowy wygląd. Duże, dekoracyjne liście i charakterystyczny pokrój sprawiają, że figowiec staje się mocnym akcentem aranżacyjnym, który świetnie pasuje zarówno do ogrodów naturalistycznych, jak i nowoczesnych tarasów.

Jednocześnie Ficus carica daje coś więcej niż typowa roślina ozdobna: w sprzyjających warunkach potrafi zawiązywać i dojrzewać figi, co dla wielu osób jest największą satysfakcją z uprawy. W naszym klimacie owocowanie bywa zależne od przebiegu sezonu i ochrony pędów, dlatego figowiec nie jest rośliną „bezobsługową” – ale przy świadomej pielęgnacji potrafi odwdzięczyć się świetną kondycją i imponującym efektem wizualnym przez większą część roku.

Jeśli marzysz o śródziemnomorskim klimacie we własnym ogrodzie i chcesz spróbować uprawy fig w polskich warunkach, Ficus carica będzie wyborem, który naprawdę robi różnicę.

To propozycja dla osób, które chcą połączyć w ogrodzie dekoracyjność z możliwością zbioru własnych owoców.